Khái quát về vị thế và vai trò của luật sư trong xã hội
Luật sư đóng vai trò then chốt trong hệ thống pháp luật, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức. Họ là cầu nối giữa pháp luật và đời sống, góp phần duy trì sự công bằng và thượng tôn pháp luật. Trong bối cảnh năm 2026, những đề xuất sửa đổi Luật Luật sư đang mở ra những góc nhìn mới về tiêu chuẩn và hoạt động hành nghề.
Tiêu chuẩn hành nghề luật sư: Bản lĩnh chính trị và năng lực chuyên môn
Một trong những nội dung gây chú ý nhất trong dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) là việc bổ sung tiêu chuẩn “bản lĩnh chính trị vững vàng” cho luật sư. Vấn đề này đã nhận được nhiều ý kiến đóng góp tại hội thảo lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức tại khu vực miền Nam do Bộ Tư pháp tổ chức vào ngày 5 tháng 2 năm 2026.
Đại diện Đoàn Luật sư TP.HCM, luật sư Nguyễn Văn Đức, đã nêu quan điểm rằng, mặc dù Nghị quyết 27-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng có đề cập đến tiêu chuẩn “bản lĩnh chính trị vững vàng”, nhưng khái niệm này mang tính định tính cao và khó định lượng. Việc thể chế hóa tiêu chuẩn này đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng để tránh tùy tiện trong áp dụng, gây khó khăn cho người xin cấp chứng chỉ hành nghề luật sư. Cần có quy định chi tiết, rõ ràng để đảm bảo sự thống nhất và công bằng.
Việc đưa tiêu chuẩn này vào luật cũng đặt ra câu hỏi về phương pháp đào tạo và bồi dưỡng hằng năm, cũng như cơ cấu lại chương trình đào tạo nghề luật sư để đáp ứng yêu cầu mới.
Thay đổi chế định người tập sự hành nghề luật sư thành Luật sư tập sự
Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) đề xuất thay đổi chế định “Người tập sự hành nghề luật sư” thành “Luật sư tập sự”. Điểm mới này nhằm giúp người tập sự gia nhập Đoàn Luật sư ngay từ giai đoạn tập sự và có nhiều cơ hội thực hành nghề hơn. Đoàn Luật sư TP.HCM đã bày tỏ sự thống nhất với đề xuất này, xem đây là sự thay đổi về thực chất, giúp luật sư tập sự được cọ xát với thực tế hành nghề.
Tuy nhiên, để đảm bảo hiệu quả và tính chuyên nghiệp, dự thảo cũng cần quy định rõ ràng về trách nhiệm của luật sư tập sự, luật sư hướng dẫn, cũng như giới hạn quyền tham gia hoạt động hành nghề trong thực tế. Khả năng luật sư tập sự tham gia tố tụng cần được xem xét một cách cẩn trọng.
Trong khi đó, các quy định về thi môn “Nhận thức nghề luật sư” cũng cần làm rõ để tránh trùng lặp với các chương trình thi hiện có của Liên đoàn Luật sư Việt Nam.
Xung đột thẩm quyền: Chủ tịch UBND cấp xã và quy định tước chứng chỉ hành nghề luật sư
Một vấn đề pháp lý nóng hổi được Liên đoàn Luật sư Việt Nam (LĐLSVN) nêu lên là xung đột về thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính đối với luật sư. Cụ thể, LĐLSVN đã có văn bản gửi Chính phủ và Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đề nghị xem xét, tạm đình chỉ thực hiện một số điều khoản trong Nghị định 109/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 18.5.2026.
Khoản 1, Điều 84 Nghị định 109/2026/NĐ-CP quy định Chủ tịch UBND cấp xã có quyền đình chỉ hoạt động hoặc tước chứng chỉ hành nghề luật sư. Tuy nhiên, theo Khoản 2, Điều 83 Luật Luật sư, thẩm quyền cấp, thu hồi chứng chỉ hành nghề luật sư thuộc về Bộ Tư pháp. LĐLSVN nhấn mạnh rằng, việc quy định Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền này là xung đột với quy định của Luật Luật sư, có thể dẫn đến những hệ lụy pháp lý phức tạp.
LĐLSVN kiến nghị tạm đình chỉ quy định này để đảm bảo sự thống nhất và tuân thủ quy định pháp luật cao nhất. Sau khi Bộ Tư pháp thu hồi chứng chỉ, sẽ thông báo cho LĐLSVN để thu hồi thẻ Luật sư theo đúng quy trình.
Luật sư công và các khía cạnh hành nghề
Khái niệm “luật sư công” tuy chưa được định nghĩa rõ ràng trong văn bản pháp luật hiện hành, nhưng có thể hiểu là những luật sư hoạt động trong các lĩnh vực công, phục vụ lợi ích cộng đồng hoặc các cơ quan nhà nước. Mặc dù nguồn dữ liệu không đề cập trực tiếp, nhưng vai trò của luật sư trong việc bảo vệ quyền lợi người dân, như trong các vụ án phức tạp hay tư vấn cho các đối tượng yếu thế, thể hiện khía cạnh “công” của nghề luật.
Luật sư công cần có kiến thức chuyên sâu và bản lĩnh vững vàng để đối mặt với các thách thức pháp lý phức tạp, đảm bảo công lý được thực thi một cách công bằng.
Tương lai của nghề luật sư và những dự báo
Năm 2026 hứa hẹn sẽ là một năm đầy biến động với nhiều đề xuất sửa đổi quan trọng đối với Luật Luật sư. Sự thay đổi trong tiêu chuẩn hành nghề, đặc biệt là việc nhấn mạnh bản lĩnh chính trị, cùng với việc điều chỉnh chế định tập sự, và làm rõ thẩm quyền xử lý vi phạm sẽ định hình lại bộ mặt của giới luật sư Việt Nam.
Việc tham gia các khóa đào tạo nâng cao, cập nhật kiến thức pháp luật mới và rèn luyện bản lĩnh nghề nghiệp là điều kiện tiên quyết để mỗi luật sư có thể thích ứng và phát triển trong môi trường pháp lý ngày càng cạnh tranh và chuyên nghiệp hóa.
Sự rõ ràng trong quy định pháp luật và sự minh bạch trong hoạt động hành nghề sẽ góp phần củng cố niềm tin của công chúng vào đội ngũ luật sư, đồng thời nâng cao vị thế của nghề luật sư trong xã hội.
Lời khuyên cho luật sư và những người theo đuổi ngành luật
Để trở thành một luật sư giỏi và có uy tín trong bối cảnh pháp luật không ngừng thay đổi, việc trang bị kiến thức chuyên môn sâu rộng, rèn luyện kỹ năng hành nghề và đặc biệt là giữ vững đạo đức nghề nghiệp là vô cùng quan trọng. Hãy luôn cập nhật những thay đổi mới nhất của pháp luật và tham gia các hoạt động bồi dưỡng chuyên môn để nâng cao năng lực.
Đối với những ai đang trên con đường trở thành luật sư, hãy kiên trì với mục tiêu của mình, tích lũy kinh nghiệm thực tế qua quá trình tập sự và không ngừng học hỏi để hoàn thiện bản thân. Tương lai của ngành luật đang chờ đợi những thế hệ luật sư tài năng và có tâm.
